2023 yılında tersine göçün yaşandığı Türkiye'de ikamet izni bulunan yabancı uyruklu sayısı, bir önceki yıla göre 247 bin kişi azalışla pandemi dönemini bile geride bıraktı.

Politika değişikliği ile birlikte 2023 yılında Türkiye'de ikamet izni bulunan yabancı uyruklu kişiler tersine göç ederek en fazla azalışın yaşandığı pandemi dönemini de geride bıraktı. 2023 yılında ikamet izni sahibi yaklaşık 250 bin yabancı Türkiye’den ayrıldı. Pandemi döneminde bile Türkiye’den ayrılan yabancı sayısı 214 bin olmuştu. Geçen yıl yaklaşık 63 bin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ise Almanya’ya iltica başvurusu yaptı.

Türkiye’de ikamet izni ile bulunan yabancıların sayısı 2023 yılında yaklaşık 250 bin kişi azaldı. Göç İdaresi Başkanlığı, 2023 yılında ikamet izni ile Türkiye’de bulunan yabancıların sayılarını ve illere göre dağılımını açıkladı. Başkanlığın verilerine göre ikamet izni ile Türkiye’de bulunan yabancıların sayısı 2023 yılında 247 bin 62 kişi azalarak 1 milyon 107 bin 32 oldu. 2022 yılında bu sayı 1 milyon 354 bin 94’tü. Türkiye’den ayrılan yabancıların sayısı, 2023 yılı itibarıyla verinin açıklanmaya başladığı tarihten bu yana en büyük düşüşü yaşamış oldu. Bundan önceki en fazla düşüş pandemi yılı 2020’de yaşanmış, ikamet izni ile kalan 214 bin 377 kişi Türkiye’den ayrılmıştı.

Kovid 19 sebebiyle 214 bin yabancı çıkış yapmıştı

Kovid 19 pandemisinin patlak verdiği 2020 yılında üniversitelerin kapanması ve işyerlerinde uzaktan çalışmaya geçilmesiyle birlikte ülkesine dönenler arttı. Bu dönemde yabancı sayısı 214 bin kişi azalarak yeniden 1 milyonun altına indi ve 886 bin olarak açıklandı. 2021 yılı, Türkiye tarihinde en fazla sayıda ikamet izninin verildiği dönem oldu. 427 bin 528 kişinin eklenmesiyle yeniden 1 milyonu aşan ikamet izinli yabancıların sayısı 1 milyon 314 bine, 2022’de ise 40 bin yeni izinle 1 milyon 354 bine ulaştı.

Yabancıların ayrılmasında artan hayat pahalılığı etkili oldu

Geçen yıl başta İstanbul ve Antalya olmak üzere Türkiye’nin çeşitli kentlerinde yaşayan 247 bin 62 yabancı kendi ülkesine ya da başka ülkelere gitmek zorunda kaldı. Yabancıların ayrılmasında artan hayat pahalılığı ve ekonomik sorunların yanı sıra Rusya Federasyonu’na yönelik uluslararası yaptırımlar, Rus gençlerin askere çağrılmaları ve ikamet izinlerinin zorlaştırılması etkili oldu.

2023 yılında Türkiye’den ayrılan yabancıların 148 bin 555’i İstanbul, 44 bin 383’sı Antalya, 14 bin 248’i Ankara’da ikamet ediyordu. Bu üç ilin dışında Muğla’da 6 bin 705, Samsun’da 5 bin 339, Konya’da 3 bin 170 yabancının ikamet izni geçen yıl sona erdi. Türkiye’de ikamet izni ile yaşayan yabancı sayısında İstanbul 556 bin 578 ile ilk sırada yer alırken Antalya 117 bin 52 ile ikinci, Ankara 70 bin 98 ile üçüncü, Bursa 51 bin 537 ile dördüncü ve Mersin de 43 bin 944 ile beşinci sırada yer alıyor. 10 binin üzirinde yabancının ikamet ettiği iller ise İzmir, Muğla, Yalova, Sakarya, Kocaeli, Gaziantep ve olarak sıralanıyor. Uyruklarına göre dağılımda ise Türkmenistan, Rusya Federasyonu ve Irak vatandaşları ilk sıralarda yer alıyor. İkamet izni çeşidine göre ise 638 bin 764 kişi ile kısa dönemli ikamet izni sahipleri en büyük grubu oluştururken 161 bin 426 kişi öğrenci izniyle, 117 bin 579 kişi ise aile izniyle bulunuyor.

İltica başvurusunda yüzde 51 artış yaşandı

Almanya Federal Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF) 2023 yılında iltica başvurusunda bulunanların sayısının bir önceki yıla göre yüzde 51 artarak 351 bin 915’e ulaştığını açıkladı. BAFM’ın verilerine göre iltica başvurusu yapanlar içinde ilk sırada 104 bin 561 başvuru ile Suriyeliler yer alırken, Türkiye’den başvurular 62 bin 624 başvuruyla ile ikinci sırada yer aldı. Türkiye’yi 53 bin 582 başvuru ile Afganistan, 12 bin 360 başvuru ile Irak ve 10 bin 206 başvuru ile İran’dan gelenler izledi. Almanya İçişleri Bakanı Nancy Faeser, “2023 yılına ait iltica başvurusu verileri, düzensiz göçü sınırlama konusundaki adımlarımızı tutarlı bir şekilde sürdürmemiz gerektiğini gösteriyor” dedi. Almanya’daki kamuoyu yoklamalarına göre sağ partilerin gerisinde kalan merkez sol koalisyon hükümet göç konusundaki tutumunu sertleştirmişti. Almanya son aylarda sınırlarında geçici polis kontrolleri yapmaya başlarken sınırdışı işlemlerini hızlandırmak amacıyla göç anlaşmaları imzalamaya çalışıyor.

Hükümetin seyreltme poltikası etkili oldu

İltica ve Göç Araştırmaları Merkezi Başkanı Metin Çorabatır, rekor tersine göçün ilk nedeninin  Türkiye’de “ikincil koruma” adı verilen statü ile kalan Ukraynalıların bir kısmının ya ülkelerine dönmesi ya da Batı ülkelerine gitmeleri olduğunu belirtti. İkinci olarak ise hükümetin yürüttüğü yabancı sayısını seyreltme çabaları olduğu görüşünü paylaştı. Bu politikanın daha çok “ikameti olmayan” yabancılar için uygulandığını, yeni ikamet ve ikameti uzatma konusunda da hükümetin eli sıkı davrandığı aktardı.

Göç politikası "reaksiyoner"

Türkiye'nin planlı bir göç ve entegrasyon politikası bulunmadığını savunan Antalya Bilim Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nermin Aydemir, “Göç yönetimi trendleri öngörüp politika geliştirmekten ziyade olaylara reaksiyon göstermek üzerine kurulu” dedi. Rusya'dan veya eski Sovyet coğrafyasından gelen göçe yönelik “açık kapı” politikasının sorunlar ortaya çıktıkça kısıtlayıcı politikalara dönüştüğünü dile getiren Aydemir, göç ve entegrasyon politikalarının istihdam, barınma ve eğitim gibi çok temel alanlardaki yansımalarının göz ardı edilmesinin ciddi zafiyetlere işaret ettiğini vurguladı. (Ekonomim)